Bij Mallorca leven inderdaad haaien, maar de kans dat je er een tegenkomt als badgast is uiterst klein. De Middellandse Zee herbergt meerdere haaiensoorten, en de wateren rondom Mallorca vormen daarop geen uitzondering. Toch is een echte ontmoeting zeldzaam, en gevaarlijke incidenten zijn historisch gezien bijzonder zeldzaam in dit deel van de zee.
De witte haai gespot bij Mallorca: wat er in 2018 gebeurde
In juni 2018 deden onderzoekers een opmerkelijke vondst: voor het eerst in minstens dertig jaar werd er een levende witte haai gespot in Spaanse wateren, vlakbij Mallorca. Het dier mat zo’n vijf meter en werd waargenomen door wetenschappers. Dat was een uitzonderlijk moment, want de grote witte haai (Carcharodon carcharias) geldt in de Middellandse Zee als een kritisch bedreigde soort. De populatie is in de afgelopen decennia sterk gedaald door overbevissing en bijvangst.
Die waarneming bij Mallorca liet zien dat de grote witte haai de Middellandse Zee niet volledig heeft verlaten, maar het blijft een zeldzaamheid. Toeristen en zwemmers hoeven hier in de praktijk geen rekening mee te houden: witte haaien vermijden gewoonlijk ondiep kustwater met veel menselijke activiteit.
Welke haaiensoorten leven er rond Mallorca?
De Middellandse Zee telt zo’n veertig haaiensoorten, waarvan een deel ook rond de Balearen voorkomt. De meeste zijn klein en schuw. De soorten die je in theorie kunt tegenkomen bij Mallorca zijn:
- Blauwhaai (Prionace glauca): een slanke, open-water haai die in dieper water leeft. Zelden dicht bij de kust.
- Zandtigerhaai en zijdehaai: komen voor in warmere Middellandse Zee-wateren, maar zijn ook geen kustbewoners in ondiep water.
- Kathaai (Scyliorhinus canicula): een kleine bodemhaai van hooguit een meter lang, volkomen ongevaarlijk voor mensen.
- Gladde haai (Mustelus mustelus): eveneens klein en onschadelijk, leeft op de zeebodem.
- Grote witte haai: uiterst zeldzaam, zoals de waarneming in 2018 illustreert.
De soorten die daadwerkelijk gevaarlijk kunnen zijn voor mensen, zoals de witte haai en de tijgerhaai, zijn in de Middellandse Zee ofwel zeer zeldzaam ofwel nauwelijks aanwezig. Tijgerhaaien komen in dit zeegebied vrijwel niet voor.
Hoe gevaarlijk zijn haaien bij Mallorca voor zwemmers?
Het risico op een haaienaanval bij Mallorca is in de praktijk verwaarloosbaar klein. De Middellandse Zee heeft een van de laagste percentages haaienaanvallen ter wereld, zeker in verhouding tot het enorme aantal mensen dat er jaarlijks zwemt, snorkelt en duikt. Aanvallen waarbij mensen ernstig gewond raken, zijn in dit deel van de Middellandse Zee historisch gezien extreem zeldzaam.
Haaien die in de buurt van Mallorca voorkomen, zijn overwegend kleine bodemsoorten die geen interesse hebben in mensen. Zelfs de grotere soorten zoals de blauwhaai leven in dieper, open water en zoeken geen contact met zwemmers aan de kust. Het beeld dat populaire films schetsen, staat ver af van de werkelijkheid in Mallorquijnse wateren.
Waarom is de witte haai zo zeldzaam in de Middellandse Zee?
De grote witte haai was ooit een vaste bewoner van de westelijke Middellandse Zee, maar de populatie is door menselijk toedoen sterk afgenomen. Intensieve visserij, bijvangst en verlies van prooidieren hebben de soort naar de rand van uitsterven gedreven in dit zeegebied. Wetenschappers schatten dat er nog slechts een handvol exemplaren in de Middellandse Zee rondzwemt. Dat maakt de waarneming van 2018 bij Mallorca zo bijzonder: het was een zeldzaam bewijs dat de soort er nog altijd is, al is herstel van de populatie een langzaam en onzeker proces.
Wie bij Mallorca snorkelt of duikt, heeft in de praktijk veel meer kans om een octopus, een murene of een kleurrijke rotsvisch te spotten dan ook maar een glimp van een haai op te vangen. De zee rond het eiland is rijk aan leven, maar haaien blijven grotendeels onzichtbaar voor de gewone badgast.
